به گزارش اخبارکار به نقل از ایسنا، شهلا کاظمیپور، جمعیتشناس و جامعهشناس، در تحلیل چرایی تفاوتهای جنسیتی در انتخاب رشته و وضعیت اشتغال، تأکید کرد که برخلاف تصور عمومی، مسئله اصلی زنان در ایران لزوماً کلیشههای فرهنگی نیست، بلکه محدودیتهای شدید بازار کار و نبود رشد اقتصادی است.
شکاف میان انتخاب رشته و چشمانداز شغلی
کاظمیپور با اشاره به تفاوتهای جنسیتی در انتخاب رشتههای دانشگاهی، توضیح داد که این تفاوتها از دوران دبیرستان آغاز میشود. وی افزود: «دختران معمولاً به دلیل درک محدودیتهای بازار کار در رشتههای فنی و مهندسی، کمتر به سمت ریاضی و مهندسی گرایش پیدا میکنند و بیشتر به سمت علوم تجربی و انسانی میروند. این انتخاب، بیش از آنکه ریشه در باورهای فرهنگی داشته باشد، پاسخی به واقعیتهای شغلی است.»
این پژوهشگر خاطرنشان کرد که در حالی که زنان بیش از ۵۲ درصد از صندلیهای دانشگاهها را به خود اختصاص دادهاند، اما در رشتههای استراتژیک مانند علوم کامپیوتر و برق، همچنان شاهد شکاف جنسیتی هستیم. وی معتقد است حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد این تفاوتها ناشی از چشمانداز اشتغال و مشکلات اقتصادی است، در حالی که تنها ۱۰ تا ۱۵ درصد آن به نگرشهای فرهنگی مربوط میشود.
آمار تکاندهنده از بیکاری زنان تحصیلکرده
یکی از بحرانیترین بخشهای تحلیل کاظمیپور، مربوط به وضعیت فعلی بازار کار است. وی با ارائه آماری هشداردهنده اعلام کرد: «امروز بیش از ۵۴ درصد زنان تحصیلکرده کشور، بیکار و در جستوجوی کار هستند.»
او افزود: «به دلیل نبود رشد اقتصادی و محدود بودن فرصتهای اشتغال رسمی، زنان بیش از مردان از شرایط اقتصادی آسیب میبینند. در واقع، در دورههای بحران اقتصادی، زنان نخستین گروهی هستند که از بازار کار حذف میشوند و در زمان استخدام نیز فرصتهای شغلی کمتری در اختیار آنان قرار میگیرد.»
این وضعیت باعث شده است که بسیاری از زنان تحصیلکرده، برای تأمین معیشت، ناچار به ورود به مشاغل غیررسمی، فعالیتهای اینترنتی و سایر مشاغلی شوند که فاقد امنیت شغلی و مزایای قانونی هستند.
زنان؛ نیروی کار ذخیره برای آینده ایران
این جمعیتشناس در پایان با اشاره به روندهای جمعیتی، بر پتانسیل عظیم زنان تأکید کرد. وی گفت: «با کاهش نرخ باروری و کند شدن رشد جمعیت، ایران در دهههای آینده با کاهش نیروی کار مواجه خواهد شد. برخلاف کشورهای توسعهیافته که مجبور به جذب نیروی کار مهاجر هستند، ایران از ظرفیت بزرگ زنان تحصیلکرده و آماده به کار برخوردار است.»
او تأکید کرد که اگر اقتصاد کشور از رشد مناسبی برخوردار شود و سیاستهای استخدامی با رویکرد ایجاد فرصتهای شغلی جدید تدوین شود، زنان میتوانند به عنوان “نیروی کار ذخیره” و کلیدی، نیازهای بازار کار ایران را در سالهای آتی تأمین کنند.
